جلسه 25: چه عواملی باعث دور شدن انسان‌ها از ابلیس می‌شود؟ (2)

مروری بر مطالب این جلسه:

فرمان خداوند متعال به پیامبر اکرم(ص) مبنی‌بر پناه بردن به خدا از شیطان!! / دلیل استعاذه پیامبر اکرم(ص) چیست؟ مگر شیطان می‌تواند آن حضرت را فریب بدهد؟!! / عالِم هرچه باسوادتر، افتاده‌تر... / پناه بردن پیامبر اکرم(ص) به خدا از شیطان، آن هم هنگام تلاوت کلام خدا!! / وقتی قاری قرآن، تلاوت کلام خدا را اسباب معیشت قرار می‌دهد... / نمونه‌های تاریخی از قاریانی که راه را گم کردند و دوزخی شدند! / وقتی فرزندمان را به مدرسه و... می‌فرستیم، او را از شر شیطان در پناه خدا قرار دهیم / ستایش خداوند توسط امیرالمؤمنین(ع) برای دور ماندن از دام‌های شیطان / پنج موقعیتی که ابلیس برای آنها راهکار و چاره‌ای سراغ ندارد

در آیه ۹۷ و ۹۸ سوره مؤمنون بیان شد که خداوند به پیامبر(ص) می‌فرماید:

وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ(97) وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ(98)
و بگو: پروردگارا! از وسوسه های شیطان ها به تو پناه می آورم، و پروردگارا! به تو پناه می آورم از اینکه [شیطان ها] نزد من حاضر شوند.

وقتی خداوند به پیامبرش اینگونه می‌فرماید، ما دیگر جای خود داریم. یعنی هر کسی که شدی، استاد شدی، مجتهد شدی، هرچه شدی، باید از شر شیطان به خدا پناه ببری و نگویی من که دیگر مجتهد هستم، استاد هستم، شیطان نمی‌تواند مرا گمراه کند! 
این مطلب آنقدر مهم است که خداوند به پیامبرش که گل سرسبد عالم وجود است و هرگز شیطان نمی‌تواند بر او تاثیر بگذارد می‌فرماید که تو هم که پیامبر هستی باید دائماً با من باشی و از من کمک بخواهی. ما متاسفانه تا به جایی می‌رسیم، استادی شدیم، قاری قرآن شدیم، اول خدا را فراموش می‌کنیم! به قول امام راحل آن علم می‌شود حجاب اکبر. لذا بحث سر این است که نباید اتصال به خدا قطع شود. قدیمی‌ها می‌گفتند هرچه عالم‌تر می‌شوی باید افتاده‌تر و متواضع‌تر شوی.

در آیه ۹۸ سوره نحل خداوند به پیامبر(ص) می‌فرماید:

فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
پس هنگامی که قرآن می خوانی از شیطان رانده شده به خدا پناه ببر

می‌فرماید وقتی می‌خواهی کتاب من را هم بخوانی از شیطان به من پناه ببر. در روایات داریم همین قرآن خواندن یک وقت تو را از راه راست گمراه می‌کند! می‌خواهند قرآن بخوانی، اما اول شماره حساب می‌دهی! و آن را معیشت خود قرار می‌دهی.

در سپاه امیرالمومنین(ع) فردی پیش حضرت آمد و گفت در تاریکی شب فردی بسیار قرآن زیبا و محزون می‌خواند و گریه می‌کرد. خوش به سعادتش. حضرت فرمود در قضاوت خود عجله نکن و صبر کن. بعد از جنگ آن فرد را صدا کرد و در کشته‌های دشمن، مردی که به روی افتاده (دَمَر) بود را با نیزه‌اش برگرداند و نشانش داد و گفت این همان کسی است که قرآن می‌خواند. 

بحارالانوار جلد 89 صفحه 185: 

عَن النّبی (ص) قال: کَم مِن قارِیءِ القُرآنِ وَ القرآنُ یَلعَنُهُ
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: چه بسیارند از قاریان قرآن (که قرآن می‌خوانند) و حال آنکه قرآن آنان را لعنت می‌کند.

این چه کسی است که قرآن او را لعن می‌کند؟ این منافق است که به زبان اعتقاد دارد و به دل اعتقاد ندارد. روایت را هم شیعه نقل کرده و هم اهل سنت. قرآن باید لحظه به لحظه بر هدایت ما بیفزاید نه آنکه باعث گمراهی شود.

وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ ۙ وَلَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَارًا
و ما از قرآن آنچه را برای مؤمنان مایه درمان و رحمت است نازل می کنیم وستمکاران را جز خسارت نمی افزاید

قرآن می‌تواند بر ستم ستمگران بیفزاید، از راه شیطان. یزید (لعنة الله علیه) در مجلس خود آیه خواند و به دروغ آن را به اهل بیت (ع) نسبت داد. یا در تاریخ داریم که شخصی در مسجد قرآن می‌خواند. آمدند گفتند حاکم مرده است و تو حاکم شده‌ای. قرآن را بست و گفت «قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ » و قرآن را کلاً کنار گذاشت. دیگری از حاکمان اموی تفأل به قرآن می‌زد (که این کار صحیح نیست) و چون بر خلاف خواسته او آیات آمد، دستور داد قرآن را تیر بزنند. 

این‌ها اعتقادشان به قرآن صفر بود. لذا برای اینکه ما این گونه نشویم باید از شر شیطان به خدا پناه ببریم. از قرآن نباید استفاده مادی کنیم. روزی نباشد که قرآن را بفروشیم و خرج خودمان کنیم بلکه باید خود را فروخته و خرج قرآن کنیم. 

آیه ۲۰۰ سوره اعراف: 

وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ ۚ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
و هرگاه وسوسه‌ای از شیطان به تو رسد، به خدا پناه بر؛ که او شنونده و داناست!

این آیه هم می‌خواهد بگوید که انسان، هر که باشد، نباید به خود مغرور شود. اگر کوچکترین وسوسه‌ای در انسان ایجاد شد، باید سریعاً به خدا پناه ببرد.

آیه ۳۶ سوره آل عمران، زمانی است که مادر حضرت مریم(س)، آن حضرت را به دنیا می‌آورد و می‌گوید پروردگارا، او و فرزندانش را از شيطان رجيم در پناه تو قرار می‌دهم. ما هم باید هر روز که صبح بیدار می‌شویم از شیطان جنی و انسی به خدا پناه ببریم. 

... وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
و من نامش را مريم نهادم، و او و فرزندانش را از شيطان رانده‌شده، به تو پناه مى‌دهم

نهج البلاغه خطبه ۱۵۱: 

وَ أَحْمَدُ اللَّهَ وَ أَسْتَعِينُهُ عَلَى مَدَاحِرِ الشَّيْطَانِ وَ مَزَاجِرِهِ وَ الِاعْتِصَامِ مِنْ حَبَائِلِهِ وَ مَخَاتِلِهِ ...
خدا را می‌ستایم و در اموری که باعث راندن و دوری کردن شیطان و محفوظ ماندن از دام‌ها و نیرنگ‌هایش می‌شود از او یاری می‌طلبد 

حضرت این را می‌فرماید تا به ما بفهماند که باید فکری به حال خود کرد.

الخصال، جلد 2، صفحه ۲۸۵، حدیث ۳۷ از امام صادق علیه السلام:

قَالَ إِبْلِيسُ خَمْسَةُ أَشْيَاءَ لَيْسَ لِي فِيهِنَّ حِيلَةٌ وَ سَائِرُ النَّاسِ فِي قَبْضَتِي مَنِ اعْتَصَمَ بِاللَّهِ عَنْ نِيَّةٍ صَادِقَةٍ وَ اتَّكَلَ عَلَيْهِ فِي جَمِيعِ أُمُورِهِ وَ مَنْ كَثُرَ تَسْبِيحُهُ فِي لَيْلِهِ وَ نَهَارِهِ وَ مَنْ رَضِيَ لِأَخِيهِ الْمُؤْمِنِ بِمَا يَرْضَاهُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ لَمْ يَجْزَعْ عَلَى الْمُصِيبَةِ حِينَ تُصِيبُهُ وَ مَنْ رَضِيَ بِمَا قَسَمَ اللَّهُ لَهُ وَ لَمْ يَهْتَمَّ لِرِزْقِهِ.
ابلیس گفت پنج چیز است که هیچ چاره‌ای برای آنها ندارم اما دیگر مردمان در مشت من هستند. 1- کس که با نیت درست (صادق) به خدا پناه برد و در همه کارهایش به خدا تکیه (توکل) کند. ۲- کسی که شب و روز بسیار تسبیح خدا گوید (تسبیح خدا شامل نماز، قرآن، ادعیه، زیارات و اذکار است. 3- کسی که برای برادر یا خواهر مؤمنش آن می‌پسندد که برای خود می‌پسندد. 4- کسی که هنگام رسیدن مصیبت بی‌تابی [و جزع] نکند. 5- و کسی که به آنچه خدا برایش قسمت کرده راضی باشد و برای روزی‌اش اندوه [و نگرانی] نخورد.

مورد سوم یعنی اگر دوست نداری جلوی درب تو پارک کنند تو هم جلوی درب دیگران پارک نکن. اگر دوست نداری همسایه، تو را اذیت کند تو هم همسایه‌ات را اذیت نکن.