امام صادق(ع): مردم نتوانستند مطابق حرص و طمع خود به بيش از آنكه بايد، دست يابند و چارهانديشى و تلاششان براى ساختن جواهرات ثمر نداد [و به دانش كيميا دست نيافتند]؛ زيرا اگر با حرص، طمع و تلاش خود موفق گردند، بىترديد بهطور گسترده ساخته و استخراج خواهند كرد و همه جا از آنها پر مىشود.
طلا و نقره آنقدر افزايش مىيابد كه ارزش آنها نزد مردم، سخت كاسته مىشود و از چشم مردم مىافتند. بدين ترتيب نقش اساسى و فايده آنها در خريد و فروش و ديگر معاملات از ميان مىرفت. خراج پادشاهان به عمل نمىآمد و كسى قادر به ذخيره آنها براى بازماندگان نبود.
با اينهمه، دانش ساخت برنج (مس زرد) و ساخت شيشه از رمل و نقره از سرب و طلا از نقره كه آن زيانها را ندارند به او داده شده است. بنگر چگونه در آنچه زيان ندارد اراده آنان عملى مىشود، اما در آنچه بسيار به زيان آنان است به مقصد نمىرسند. (شگفتیهاى آفرينش (ترجمه نجفعلی میرزایی بر توحيد مفضل)، ص۱۴۰)
مقالات شنبه 23 خرداد