امام صادق(ع) پس از اشاره کلی به نظم و امکانات گرد آمده در عالم توسط خالق هستی، خلقت جنین و تغذیه و تکامل آن در مراحل رشد را به مفضل یادآور شده و میفرمایند:
«ابتدا مىكنم اى مفضّل به ياد كردن خلقت انسان، پس عبرتگير از آن. اول عبرتها تدبيرى است كه حق تعالى در جنين مىفرمايد در رحم در حالى كه او محجوب است در سه ظلمت: تاريكى شكم، تاريكى رحم و تاريكى بچهدان. در هنگامى كه او را چاره نيست در طلب غذایى و نه در دفع اذيتى و بلایى، و نه در جلب منفعتى، و نه در دفع مضرّتى. پس جارى مىشود به سوى او از خون حيض آن مقدار كه غذاى او شود، چنانچه آب غذا مىباشد براى نباتات (گیاهان).» (توحید مفضل، ترجمه علامه مجلسی(ره)، ص۵۸)
وقتی جنینی در رحم مادر پدید میآید، یک موجود زنده است و اگرچه هنوز دستگاه و اندام لازم برای خوردن و آشامیدن را ندارد، اما به هر حال او نیز همانند همه موجودات زنده برای ادامه حیات و رشد نیاز به مواد غذایی دارد. اما چگونه میتوان به او غذا داد؟! او در پس لایههای پوست و گوشت مادر خود محبوس است و در اوج ناتوانی است! علاوهبر این، نه دندانی برای جویدن دارد و نه دستگاهی برای بلع!
در اینجا تدبیر حکیمانه خالق توانا را میبینیم که تمام مواد غذایی مورد نیاز جنین را در این مقطع از زندگی بهوسیله مایعی سرخرنگ به نام «خون» از مادر به جنین میرساند! بیآنکه جنین و حتی مادر در جریان فرآیند قرار بگیرند!!
مقالات شنبه 28 بهمن 1402
امام صادق(ع) در ادامه اشاره به تدبیر خداوند در فرآیند تغذیه جنین در رحم مادر، به مفضل بن عمر میفرمایند: «و پيوسته اين غذا (مواد غذایی موجود در خون مادر) به او مىرسد تا خلتقش تمام مىشود و بدنش مستحكم مىشود، و پوستش قوت سازگاری با هوا را مییابد، و از سردى و گرمى متضرّر نشود، و ديدهاش تاب ديدن روشنایى به هم رساند. چون چنين شد مادرش را درد زایيدن از جا بر مىآورد و او را بىتاب مىكند تا از او متولد مىشود.» (توحید مفضل، ترجمه علامه مجلسی(ره)، ص۵۸)
چنانچه امام صادق(ع) فرمودند، فرآیند تغذیه جنین ادامه مییابد تا زمانی که جثه جنین به رشد کافی و آمادگی لازم برای تماس با دنیای بیرون از رحم برسد. در این هنگام مادر که از حال و روز فرزند درون شکم خود و استحکام اعضا و جوارح او خبری ندارد، به لطف دردی که او را پدید میآید، باری که نه ماه تمام با خود حمل نموده بر زمین گذاشته و فرزند دلبند خود را با دنیایی که تا نه ماه پیش، اثری از او در آن دنیا نبوده روبهرو مینماید.
مقالات دوشنبه 23 بهمن 1402
امام صادق(ع) در ادامه فرمایشات خود به مفضل بن عمر، پس از تصریح بر این که مخلوقات رنگارنگ عالم هستی به جهت مصالح و منافع انسان آفریده شدهاند، هماهنگی و انتظام مخلوقات با یکدیگر را دلیلی آشکار بر وجود خالقی یکتا دانسته و میفرمایند:
مقالات شنبه 7 بهمن 1402
امام صادق(ع) در ادامه فرمایش خود -در تشبیه عالم به بنایی که تمام مایحتاج بندگان در آن گردآمده است- به مفضل بن عمر میفرمایند:
«آسمان همانند سقفی بلند گردانيده شده، و زمين همانند فرشی گسترانيده شده، و ستارگان همچون چراغهايى درخشاناند، و جواهرات همانند ذخایری در آن نهفته شده، و همه چيز در جاى شايسته خود قرار داده شده است، و انسان به منزله كسى است كه اين خانه را به او بخشيدهاند و آنچه در آن هست به او واگذاشتهاند، و انواع گیاهان را براى او مقرر داشتهاند، و انواع حيوانات را به جهت مصالح و منافع او آفريدهاند.» (توحید مفضل (عربی)، ص۴۷)
حضرت در این فراز، ضمن تشبیه اجزای مختلف عالم به یک خانه، این نکته را به مفضل گوشزد میفرمایند که همانگونه که خانه به سقف و چراغ و... نیاز دارد، دنیا نیز از تمام این ملزومات برخوردار است تا بشر برای استقرار در کره خاکی و زندگی در آن با کمبودی مواجه نباشد. در ادامه نیز حضرت تصریح میفرماید که این زمین و آسمان و حیوانات و گیاهان، همگی موهبتهایی هستند که به «انسان» بخشیده شدهاند.
در قرآن کریم نیز به این واقعیت اشاره شده است که زمین و آسمان مسخّر انسان گردیدهاند و پیشتر گفتیم «تسخیر»، به معنى فرمانبردارى و خدمتگزارى موضوع تسخیر شده نسبت به تسخیر کننده است. حال چقدر این واقعیت تکاندهنده است که بفهمیم تمام آنچه در پهنه هستی مشاهده میکنیم، آفریده شده تا مستقیم یا غیرمستقیم در خدمت ما باشد!
از خورشید باعظمت گرفته تا کوچکترین حشرات و حیوانات خشکی و دریا، همه هستی پیدا کردهاند تا در خدمت موجود دیگری باشند به نام «انسان»! اینجاست که باید از خود سوال کرد، اگر همه اینها برای انسان آفریده شدهاند، خود انسان برای چه آفریده شده؟؟ آیا برای اینکه همانند سایر جانداران فقط بخورد و بخوابد در پی خوشیها باشد؟ اگر هدف از آفرینش انسان فقط خوش گذشتن به او بود، ما انسانها چه امتیازی به بقیه جانداران داشتیم؟!
مقالات شنبه 30 دی 1402
«توحید مُفَضَّل» نام کتابی است حاوی فرمایشات امام صادق(ع) درباره بخشهای گوناگونی از حقایق و شگفتیهای آفرینش که آن حضرت این حدیث طولانی را طی چند مجلس به یکی از اصحاب برجسته خود به نام مفضل بن عمر بیان فرمودهاند. در این حدیث شریف، امام صادق(ع) - بهعنوان یک حجت الهی که علم ماکان و مایکون را از ناحیه خود خالق هستی و بهصورت علم لدنی اخذ نموده است - به حد ظرفیت مخاطب، به شگفتیهایی از نظام آفرینش اشاره نموده که شنیدن آنها بیش از پیش، وجود خالق توانا را برای انسان آشکار میسازد.
این فرمایشات حضرت، ضمن استوار نمودن عقاید توحیدی انسان، بسیاری از نعمات الهی را نیز که طی سالهای زندگی، برای بشر عادی و تکراری شده است، مقابل چشمانش آورده و او را به تامّل وا میدارد تا به این طریق، نعماتی که ما همیشه از کنار آنها ساده عبور کردهایم، مورد توجه قرار داده و شکرگزار آنها در پیشگاه آفریدگار مهربان خود باشیم.
حضرت در نخستین بخشهای این حدیث شریف، به کلیت آفرینش هستی اشاره نموده و آن را خانهای دربردارنده تمامی امکانات مورد نیاز بشر معرفی نموده است. سرآغاز این فراز چنین است:
اى مفضل! اول عبرتها و دليلها بر صانع عالم تعالى شأنه، تهيه و نظام اين عالم است و تأليف اجزای آن و گردآوردن آن بر وجه كمال، زيرا كه اگر تأمل كنى در عالم به فكر خود و تميز كنى (تشخیص دهی) به عقل خود، خواهى يافت اين عالم را مانند سرایى كه بنا كردهاند و هر چه بندگان خدا را به آن احتياج است مهيا نمودهاند... (توحید مفضل (ترجمه علامه مجلسی(ره))، ص۵۵ (با اندکی تصرف برای بهروز کردن زبان نگارش))
مقالات یکشنبه 24 دی 1402